گروه بندی یاتاقان از نظر ساختار /یاتاقانهای لغزشی

گروه بندی یاتاقان از نظر ساختار :  

یاتاقان ها از نظر ساختاری به دو گروه کلی تقسیم می شوند که عبارتند از : 

1-یاتاقان های لغزشی  (sliding bearing )

2-یاتاقان های غلتشی  ( rolling bearing) 

 

یاتاقانهای لغزشی -یاتاقان ژورنال-  (sliding bearing ):

اين ياتاقانها براي تكيه نمودن وحفظ كردن اجزاء چرخشي در هر دو جهت شعاعي و محوري بكار مي روند محافظ شعاعي معمولا شامل پوستهاي سيلندر شكل از مواد و ابعاد مناسب مي باشد كه در محفظه صلب نصب و ثابت شده اند.محافظ محوري معمولا ريگهاي صلبي است كه در محفظه ياتاقان نسب شده اند و بوشهاي متحركي را بصورت سفت و محكم به اجزاء چرخشي سوار شده ، تحمل مي كند گاهي اوقات اين بوشها را بصورت كروييا مخروطي مي سازند تا محافظت محوري و شعاعي را مهيا سازند . این یاتاقان ها که یاتاقان ژورنال نامیده می شوند یک تماس لغزشی را در بین سطوح درگیر ایجاد می کنند .در گسترش و پیشرفت ماشین های دوار از اهمیت ویژه ای برخوردارند. این یاتاقان ها از اجزاء ضرور ماشین های مختلفی نظیر کمپرسور ها ، پمپها ، توربین ها و موتورهای احتراق داخلی بشمار می روند درحالت کلی یک یاتاقان لغزشی از یک شفت قابل دوران(سرمحور ) تشکیل می شود که در داخل یک بوش سیلندری (یاتاقان) محکم شده است سطوح سر محور و یاتاقان با یک لایه روانکار ارسالی به فضای لقی بین سطوح از یکدیگر جدا می شود فضای لقی معمولاً 001/0 شعاع محور است و چهار وظیفه مهم را به عهده دارد که عبارتند از  :

1) امکان پذیر کردن مونتاژ یاتاقان و سر محور

2) ایجاد فضایی برای روغن کاری

3) اصلاح انبساط حرارتی اجتناب پذیر

4) جبران خمیدگی شفت یا ناهمراستایی

یاتاقان غلتشی : ( rolling bearing)

ياتاقانهاي غلتشي در واقعه شامل دو عدد ريگ يا حلقه و يك سري ساچمه هستند كه بصورت مماس و به اندازه بين حلقه ها قرار گرفته اند ساچمه ها توسط قفسي كه از صفحات موازي برنجي پلاستيكي يا هر ماده مناسب ديگر ساخته شده اند جدا از هم نگه داشته مي شوند . این یاتاقان ها شامل انواع بلبرینگ ها ، رولر برینگ ها و کف گرد ها می باشند . ساچمه ها و رولها به فواصل مساوی وجدا ازهم نگه داشته می شوند این کار بوسیله جدا کننده یا غلاف (RACE) انجام میشود که برای بهبودکار یاتاقان لازم بوده و در عین حال از بوجود آمدن اصطحکاک اضافی نیز جلوگیری می کند یاتاقان غلتشی از چهار قسمت اصلی زیر تشکیل شده است :

1- حلقه ی بیرونی  (outer ring )

2- حلقه ی درونی (inner ring )

3- اجزای غلتشی  ( balls or rolling element )

4- جدا کننده ( separator )

 

مزایای یاتاقانهای لغزشی نسبت به غلتشی :
1. زمانی كه محور تحت بارهای مداوم و ثابت قرار می گیرد قسمتهای تحت بار یاتاقان تحت تنش ثابت قرار می گیرند كه موجب كاهش خطر معیوب شدن در اثر خستگی می شوند .

2. چناچه یاتاقانهای لغزشی از مواد مناسب ساخته شده باشند قادر خواهند بود در داخل مایع مورد پمپاژ كار نموده و روانكاری و خنك كاری شوند .

3. توسط روانكاری و روغنكاری مناسب در سرعت های بالا یاتاقانهای لغزشی نسبت به یاتاقانهای غلتشی می توانند بارهای بیشتری را تحمل كنند .

معایب یاتاقانهای لغزشی نسبت به غلتشی :

1. ضریب اصطكاك انها 10 تا 15 برابر یاتاقانهای غلتشی است و این امر موجب اتلاف پر هزینه می شود .

2. غالب ضریب اصطكاك بیشتر دمای روانسازی را تا حدی افزایش می دهد كه نسب سیستمهای دقیق وپرهزینه خنك كاری را اجتناب ناپذیر می سازد .

مزایای عمده یاتاقانهای غلتشی :
1. هزینه اولیه كم می باشد .
2. آنها میتوانند بدون مراقبت با پریودهای طولانی كار كنند .
3. آنها معمولا نیبت به یاتاقانهای لغزشی با وظیفه مشابه محفظه های كوچكتر و كم هزینه ای لازم دارند .
4. بمنظور تعویض سریع می توان از منابع متنوعی استفاده كرد .
5. موجب صرفه جویی انرژی می شوند .تعویض روانساز بدلیل ضریب اصطكاك كم به دفعات بسیار كمتری نسبت به یاتاقانهای لغزشی انجام می شود و بیشتر یاتاقانهایغلتشی توسط روانكار داخلی با درپوش آببند تهیه شده كه برای عمر كاری انها كافی است .

 

معایب یاتاقانها غلتشی :
1. حلقه و تمام اجزائ چرخشی در معرض تنشهای متناوب و سریع می باشند كه باعث عیب ناشی از خستگی می شود .
2. بسیاری از یاتاقانهای لغزشی هنگام منتاژ و دمنتاژ نیازمند احتیاط زیاد و مراقبتهای ویژه ای هستند .
3. نیازمند مراقبتهای ویژهای از نظر میزان روانساز می باشند (نه كم نه زیاد ) .