تاریخچه و تکامل یاتاقان :

احتمالا اولین استفاده از یاتاقانها در گذشته به هنگام ساختن اهرام ثلاثه مصر باشد .آنها به منظور غلتاندن سنگ های عظیم به محل ساختمان ها ،کنده های گردی را در زیر این سنگ ها قرار می دادند. این روش ممکن است امروزه نیز به منظور جابه جایی اشیاء سنگین بکار گرفته شود .

تاريخچه ياتاقان و روان گرداننده ها ده ها قرن پيش به زمان پيدايش چرخ در گاري هاي باري، جنگي و آسياب ها، همچنين لنگر کشتي ها و بالابرهاي ابتدائي که عمدتا از جنس چوب چرم بودند باز مي گردد. پس از آن با تکامل علم و صنعت در آسيا و سپري شدن قرون وسطي در اروپا و دستيابي به علم ذوب و شکل دهي فلزات ، اختراع و ساخت دستگاه هاي ريسندگي و آسياب هاي بادي و آبي و چرخ هاي پيشرفته و غيره توسط آن صورت گرفت و بشر توانست بر مشکلات خود فائق آيد. سرانجام در عصر حاضر و در قرن بيست و يکم، در صنعت، حتي در محيط زندگي و اطراف خود ، در شهربازي ها ، وسائل خانگي ، صنعت هوانوردي ، قطارها و ماشين ها مي توان پيشرفت و خلاقيت صنعتگران در تکامل ياتاقان را مشاهده نمود.

یک نوع متقدم از یاتاقان های خطی از سه بدنه استفاده می کند که بر روی هم و در زیر قلم بند قرار دارند. گرچه هیچ مدرک قاطعی وجود ندارد اما این تکنولوژی ممکن است به قدمت ساخت اهرام گیزا باشد. یاتاقان های خطی مدرن از اصول مشابهی استفاده می کنند با این تفاوت که بعضی مواقع از ساچمه به جای غلتک استفاده می شود. اجزاء نخستین ساچمه های ساده و غلتکی، چوب بوده است اما سرامیک ، یاقوت کبود و شیشه نیز کاربرد داشتند . آهن ، برنز و فولادهای دیگر، سرامیک ها و پلاستیک (برای مثال نایلون، پولی اکسی متیلین، تفلون و UHMWPE) همگی امروز معمولند . یک ساعت جیبی مرصع برای کاهش اصکاک از سنگ ها استفاده می کند و با این کار اجازه می دهد که زمان دقیق تر نگه داشته شود . حتی مواد قدیمی هم می توانند دوام خوبی داشته باشند . برای مثال، یاتاقان های چوبی امروزه هنوز هم می توانند در آسیاب های آبی قدیمی دیده بشوند که آب ، سرما و روانکاری اش را تأمین می کند . یاتاقان های چرخشی برای بسیاری از کاربردها مورد نیازند؛از کاربردهای سنگین در محور چرخها و شفت های ماشین گرفته تا قسمت های دقیق ساعت ها. ساده ترین یاتاقان چرخشی یاتاقان بوش است که فقط یک سیلندر است که بین چرخ و محورش وارد می شود؛ این ساختار بوسیله یاتاقان غلتشی ادامه پیدا کرد که در آن بوش بوسیله تعدادی غلتک سیلندری جایگزین شد. هر غلتک به عنوان یک چرخ جدا رفتار می کند. اولین یاتاقان غلتکی اتاق دار عملی در اواسط دهه 1740 میلادی بوسیله جان هریسون که ساعت ساز بود برای یک کارمند وقت نگهدار دریائی ابداع شد. این وسیله از یاتاقان برای یک حرکت نوسانی بسیار محدود استفاده کرد ولی او همچنین در همان زمان از یک یاتاقان مشابه در یک وسیله واقعا دوار در یک ساعت معمولی نیز استفاده کرد. یک مثال قدیمی از بلبرینگ چوبی که یک میز چرخنده را پشتیبانی می کرد، از کشتی رومی نمی در دریاچه نمی به جا مانده است. خرابی کشتی به 40 قبل از میلاد برمی گردد. گفته می شود لئوناردو داوینچی یک نوع یاتاقان ساچمه ای (بلبرینگ) را در حدود سال 1500 شرح داده است. مسئله ای در ارتباط با بلبرینگ ها، مالش ساچمه ها در مقابل یک دیگر است که موجب اصطکاک مضاعف می شود. اما مالش می تواند بوسیله محبوس کردن ساچمه ها درون یک قفس جلوگیری شود. یاتاقان غلتشی اتاق دار در اصل بوسیله گالیله در دهه 1960 شرح داده شد. قرار دادن یاتاقان ها در یک ردیف تا سال ها زیادی بعد از آن انجام نشد. اولین امتیاز حق ثبت کاسه ساچمه متعلق به فیلیپ وگان از کارمارتن در 1794 بود. ایده فردریش فیشر در سال 1883 برای فرزکاری و سنگ زدن ساچمه ها در اندازه ها و گردی یکسان به کمک وسیله ای با ماشین تولید مناسب، اساس خلق یک صنعت مستقل بلبرینگ سازی را ایجاد داد. یک حق امتیازی که به عنوان اولین حق امتیاز گزارش شده است، به یک تعمیرکار دوچرخه پاریسی در آگوست 1869رسید . این یاتاقان ها سپس در دوچرخه ای که بوسیله جیمز مور در اولین دوره مسابقات جهانی دوچرخه سواری در جاده پاریس- روئن در نوامبر 1869به مقام قهرمانی رسید، گنجانده شد. طراحی مدرن یاتاقان خود تنظیم به اسون وینگوئیست از شرکت تولید کننده بلبرینگ skf در سال 1907 مربوط می شد. هنری تیمکن، یک رویاگرا و مبتکر در صنعت حمل و نقل در قرن 19، امتیاز یاتاقان با غلتک مخروطی را در 1898به ثبت رساند. سال بعدش، او یک شرکت تأسیس کرد تا ابداعش را به تولید برساند. در طول یک سده، شرکت آنقدر رشد کرد که یاتاقان ها را از همه نوعی درست می کرد؛ به خصوص فولاد و ارائه محصولات و خدمات مربوطه اش . اریش فرانکه در سال 1934 بلبرینگ کاسه سیمی را اختراع و به ثبت رساند. توجه او در طراحی یاتاقان بر کوچک بودن سطح مقطع تا حداقل مقدار ممکن بود که بتواند در یک طراحی بسته جمع بشود. بعد از جنگ جهانی دوم او به همراه گرهارد هیدریچ، شرکت «فرانک و گرهارد» را تأسیس کرد تا به تولید و بسط بلبرینگ کاسه سیمی سرعت ببخشد. شرکت تیمکن، شرکت SKF، گروه شافلر (خصوصی)، شرکت NSK، و شرکت یاتاقان سازی NTN در حال حاضر بزرگ ترین تولیدکنندگان یاتاقان در جهانند. امروزه، یاتاقان ها در کاربردهای متنوعی به کار می روند. یاتاقان های فوق سریع در قطعات دستی دندانپزشکی به کار می رود، یاتاقان های هوافضائی در مریخ نورد به کار رفته اند، و یاتاقان های خمشی در سیستم های همتراز نوری ده استفاده شده اند